بررسی تاریخچه کشتی کرمانشاه با حضور جواد کریمی و سلیمان محبی‌زنگنه

کریمی: کشتی‌گیران قدیم دیمی ورزش نمی‌کردند/ محبی‌زنگنه: خانواده‌ام با ورزش و کشتی عجین بودند

خبرگزاری فارس در مصاحبه تفصیلی با مو سفیدان، البته قامت استوارانی که روزگاری، ورزش و کشتی کرمانشاه با آن‌ها زندگی کرده است تاریخچه کشتی این استان را بررسی می‌کند.

به گزارش خبرگزاری فارس از کرمانشاه، نامشان محمد کریمی و سلیمان محبی‌زنگنه است، موهای سفید و البته قامتی استوار که سیمای امروزشان کم‌تر کسی را به این باور می‌رساند که روزگاری ورزش و کشتی کرمانشاه با آن‌ها زندگی کرده است. مردانی که نام‌هایشان را یا با کشتی به یاد دارند یا از زمانی می‌گویند که به عنوان نخستین چهره‌های کرمانشاهی، وارد رشته تربیت بدنی و ورزش شده‌اند.

جواد کریمی قبل از انقلاب ریاست تربیت بدنی شهرستان قصرشیرین را بر عهده می‌گیرد و سپس برای ادامه تحصیل به کشور آمریکا سفر می‌کند؛ مردی که از ورزش کرمانشاه خاطرات زیادی به یاد دارد و هر از گاهی آن‌ها را بازگو می‌کند تا تاریخ ورزش این استان به فراموشی سپرده نشود.

سلیمان محبی‌زنگنه از خانواده معروف محبی که در گذشته ریاست سازمان بیمه سهامی ایران در کرمانشاه را برعهده داشته، وی هم از همان چهره‌هایی‌ست که اطلاعات تاریخی و کمیاب کشتی استان را با خود به همراه دارد.

کریمی و محبی زنگنه مهمان خبرگزاری فارس در کرمانشاه بودند و در خصوص شرایط کشتی کرمانشاه صحبت کردند؛ البته این مصاحبه در 2 بخش انجام گرفت که قسمت نخست آن منتشر می‌شود.

فارس- شما را گنجینه اسرار ورزش و کشتی کرمانشاه می‌دانند، اینکه قبل از انقلاب در رشته تربیت بدنی تحصیل کردید، پس از آن به قصرشیرین رفتید و رئیس تربیت بدنی آن جا شدید. در نهایت هم به آمریکا مهاجرت کردید. چرا آقای کریمی؟

کریمی- البته من برای ادامه تحصیل به آمریکا رفتم و بعد از هفت سال به ایران برگشتم. قبل از آن یعنی سال 1338 در کنکور شرکت کردم و در رشته تربیت بدنی قبول شدم. چهار سال بعد که فارغ‌التحصیل شدم به قصرشیرین رفتم و برای نخستین بار تشک کشتی را آن جا پهن کردم.

فارس- قبل از انقلاب به ایران برگشتید؟

کریمی- خیر، وقتی به آمریکا رفتم انقلاب ایران هم اتفاق افتاد.

فارس- در مورد ورزش ایران در زمان پهلوی صحبت زیاد است به ویژه داستان «سپهبد علی‌حجت کاشانی» رئیس سازمان تربیت بدنی و معاون نخست وزیر پر از نکات مبهم و گیج کننده است؛ همان کسی که پایه‌گذار سازمان نوین تربیت بدنی ایران و ساخت ورزشگاه آزادی تهران و دهکده المپیک بود و تنها میزبانی ایران در بازی‌های آسیایی نیز در زمان وی اتفاق افتاد؛ اما پس انقلاب «اعدام» شد.

کریمی- قبل از انقلاب، مرسوم بود که یکی از افسران عالی رتبه نظامی رئیس تربیت بدنی باشد، استدلال هم این بود که آن‌ها به خاطر نظم خاصی که دارند بهتر می‌توانند به امورات ورزش رسیدگی کنند. خیلی از رؤسای فدراسیون‌ها نیز نظامی بودند مثل کشتی که یک افسر رئیس آن بود، تخصص خیلی از آن‌ها هم ورزش نبود اما همین طور که گفتم به خاطرداشتن نظم و انضباط خاصی که متعلق به خودشان بود در ورزش مسؤولیت می‌گرفتند، البته در خصوص اینکه کاشانی نخستین رئیس سازمان تربیت بدنی ایران بود باید بگویم قبل از وی افراد دیگری هم بودند که ریاست این سازمان را برعهده داشتند هم چون آقای خسروانی که سابقه خوبی هم در ورزش آن زمان داشت.

فارس- شما چطور وارد کشتی شدید؟

محبی زنگنه- من در خانواده‌ای بزرگ شدم که با ورزش و کشتی عجین بود. مرحوم پهلوان یداله‌خان محبی دایی بنده بود که برای خودش اسم و رسمی داشت. طبیعتاً حضور در این گونه خانواده‌ای سبب می‌شد به سمت کشتی سوق پیدا کنم و سراغ این رشته بروم.

فارس- عبداله موحد در مصاحبه با یکی از شبکه‌های خارج از کشور تعریف می‌کند که ورزش به خصوص کشتی در گذشته مثل دیم بوده؛ یعنی اینکه مثل شکل امروز ورزش رسم نبوده که به صورت تخصصی، فعالیت کنند و کشتی بگیرند.

*کشتی‌گیر در گذشته پس از ورزش پهلوانی وارد کشتی می‌شدند

کریمی- فکر می‌کنم موحد با این حرفشان در حق کشتی یک مقدار بی‌مهری کرده‌اند. به هر حال این گونه نبوده که قدیمی‌ها مثل کشت‌کاری دیمی ورزش کرده باشند، البته قبل از ایشان هم کشتی‌گیران دیگری مثل «گیوه‌چی» و «یعقوبی» داشتیم که کم معروف نبودند؛ یه  عنوان مثال یعقوبی که سال قبل فوت کرد برایم تعریف می‌کرد که در زمان کشتی گرفتن شان اصلاً رسم نبود تمرینات به صورت دسته جمعی برگزار شود و هر کسی می‌رفت گوشه‌ای و برای خودش تمرین می‌کرد؛ تا اینکه یک مربی از ترکیه آمد و هدایت تیم کشتی ایران را بر عهده گرفت و شکل تمرینات را به صورت کلی تغییر داد. به هر حال اغلب کشتی‌گیران در گذشته باستانی کار بودند و بیشتر در زورخانه‌ها تمرین می کردند یعنی اصلاً چیزی به اسم «کشتی مدرن» وجود نداشت و اغلب چهره‌های معروف آن زمان، از زورخانه می‌آمدند و کشتی‌گیر می‌شدند. در کرمانشاه هم رسم این بود که کشتی‌گیر پس از ورزش پهلوانی وارد کشتی می‌شد مثلاً مرحوم یداله محبی ابتدا باستانی‌کار بود و سپس کشتی‌گیر شد؛ «علی‌اصغر گرد» هم همین طور. در کل موافق حرف موحد نیستم چون ایشان هم دوره ی تختی بود و قبل از آن‌ها، کشتی گیرانی مثل زندی وجود داشتند که خیلی قلدر بودند.

فارس- امامعلی حبیبی در مورد زندی تعریف می‌کند که این کشتی‌گیر از «غلامرضا تختی» یک سر و گردن بالاتر بود.

کریمی- زندی پیشکسوت تختی بود؛ یعنی دوره کشتی گرفتن شان اصلا با یکدیگر همزمان نبود، البته آن‌ها هم از لحاظ فنی و هم اخلاقی سرآمد بودند و برای کشتی ایران خیلی زحمت کشیدند مثل خیلی از کشتی‌گیران دیگر که نام کشورمان را در سرتاسر جهان پُرآوازه کردند.

*کرمانشاه بیشتر پهلوان داشته تا کشتی‌گیر

محبی‌زنگنه- اگر بخواهیم تاریخ دقیق کشتی کرمانشاه را بررسی کنیم باید برگردیم به صد سال قبل یا شاید بیشتر؛ یعنی زمان ناصرالدین شاه قاجار. در آن زمان «میرزا عمادالدوله دولتشاهی» حاکم وقت کرمانشاه بود که می‌گویند یک فرد تنومند و ورزیده‌ای بوده و به ورزش خیلی علاقه داشته است؛ به همین خاطر دستور می‌دهد که در سطح شهر زورخانه‌های زیادی بسازند تا مردم ورزش کنند. در همان زمان رسم می‌شود که به کرمانشاهی‌ها بگویند «پهلوان»؛ یعنی در تمام ایران پیچیده بود که مردم این استان (کرمانشاه) مثل پهلوان‌ها هستند. به هر حال از آن موقع تا وقتی برادران محبی آمدند کرمانشاه حدود 16 پهلوان داشت که در کشتی هم عنوان دار بودند. اغلب آن‌ها در خارج از استان هم شناخته شده بودند و برای کشتی گرفتن به سراسر ایران دعوت می‌شدند. شاید به همین خاطر باشد که برخی رسانه‌ها همیشه این سؤال را دارند که چرا کشتی کرمانشاه نسبت به گذشته افت کرده است؟ شاید اگر تاریخ کشتی را بیشتر بخوانیم بفهمیم که این استان بیشتر پهلوان داشته تا کشتی‌گیر. ما نباید این دو موضوع را با یکدیگر اشتباه بگیریم یعنی فکر نکنیم که کرمانشاه سرشار از کشتی‌گیران نام‌آور و مدال‌آور بوده و دیگر اثری از آن وجود ندارد. ما تا قبل از برادران محبی کشتی‌گیر سرشناس دیگری نداشته‌ایم که به آن استناد کنیم و بگوییم چرا مثل فلان کشتی‌گیر کسی دیگر تکرار نمی‌شود.

فارس- البته اینکه چرا مردم هنوز با برادران محبی، زرافشانی‌ها و زرینی خاطره دارند یک بحث جداگانه است که نیاز دارد بیشتر به آن پرداخته شود؛ اما نکته مشترکی نیز بین کرمانشاهی‌ها و شهرهای دیگر ایران وجود دارد که مردم کماکان چهره‌هایی مانند تختی، عبدالله موحد و امام‌علی حبیبی را نسبت به دیگر قهرمان‌ها بیشتر دوست دارند. آیا می‌توان به این مسأله نگاه جامعه شناسی داشت؟

*قبل از برادران محبی، کشتی‌گیر سرشناسی نداشتیم

کریمی- این مسأله یک مقدار به تغییری که در نظام خانواده و مردم ایجاد شده است برمی‌گردد. در گذشته نه خبری از مشغولیت ذهنی به معنای امروزی بود، نه گوشی‌های همراه و نه بازی‌های کامپیوتری؛ به همین خاطر دل مردم در قدیم به این گرم بود که از ورزشکاران و چهره‌های محبوبشان در کشتی خبری بشنوند، اما در خصوص مقایسه گذشته کشتی کرمانشاه با زمان فعلی باید بگویم که ما قبل از برادران محبی، کشتی‌گیر سرشناسی نداشتیم که عضو ثابتی تیم ملی باشد و بخواهیم به آن استناد کنیم؛ در زمان خود محبی‌ها هم همین طور.

وضعیت کشتی به گونه‌ای بود که عضو ثابت در تیم ملی نداشتیم تا اینکه برادران محبی آمدند و به مدت 15 سال عضو تیم ملی شدند. فکر می‌کنم آن‌هایی که کشتی را با گذشته مقایسه می‌کنند از سر احساسات این کار را انجام می‌دهند در غیر این صورت کسی که تحصیل‌کرده باشد می‌داند زدن این حرف که کشتی نسبت به قدیم افت کرده، درست نیست چون شرایط فعلی کشتی نسبت به گذشته خیلی بهتر شده یعنی الآن سه ملی پوش به نام‌های یدا... محبی، بهمن تیموری و حامد رشیدی در تیم ملی داریم که هر کدام از آن ها مدعی اصلی پوشیدن «دو بنده» تیم ملی هستند.

فارس- البته در مسابقات بوداپست مجارستان که سال 1985 میلادی برگزار شد به محمدحسن محبی نیز گفت که در لحظه خواندن سرود ملی کشور آمریکا و برافراشته شدن پرچم این کشور، مدال خود را زمین بیندازد و از سکو پایین بیاید.

محبی‌زنگنه- 10 روز قبل از اینکه به مسابقات مجارستان برود محله «فیض‌آباد» که محمدحسن در آن جا زندگی می‌کرد توسط هواپیماهای جنگی عراق بمباران شد و خیلی از مردم به شهادت رسیدند. محمدحسین که به خاطر این حادثه روحیه‌اش را از دست داده بود به این مسابقات رفت و مدال نقره را کسب کرد، اما به علامت اعتراض، از ایستادن در کنار کشتی‌گیر آمریکایی بر روی سکوی قهرمانی خودداری کرد.

فارس- محمدحسن محبی به شخص چنین کاری کرد یا از او خواسته بودند از روی سکو پایین بیاید؟ چون گفته می‌شد که محبی به دستور هیأت سرپرستی کشتی ایران این کار را انجام داده بود.

محبی‌زنگنه- به هر حال به او (محمدحسن) گفتند از سکو پایین بیاید؛ اما در کل وضعیت محمدحسن به خاطر بمباران شهر کرمانشاه خیلی بد بود.

تاریخ کشتی کرمانشاه تا امروز به صورت سینه به سینه انتقال پیدا کرده است و به صورت مکتوب چیزی در اختیار نداریم؛ اما یک انتقاد نیز از رسانه‌ها دارم که در اطلاع‌رسانی‌هایشان خیلی به کشتی اهمیت نمی‌دهند مثلاً همین چند وقت قبل یداله محبی در مسابقات ارتش‌های قهرمانی جهان مدال طلا را کسب کرد اما هیچ کدام از نشریات و خبرگزاری‌های ورزشی به این اتفاق مهم اشاره نکرد؛ در حالی که محبی در این رقابت‌ها یکی از کشتی‌گیران سرشناس روسیه‌ای را شکست داد و قهرمان شد. به هر حال ما کسی مثل یداله محبی که یکی از پدیده‌های کشتی ایران است داریم اما بهای چندانی به او نمی‌دهیم.

فارس- بعد از برد یداله محبی مقابل «کمیل قاسمی» در رقابت‌های انتخابی تیم ملی، بزرگان کشتی ایران اعتقاد داشتند که کشتی ما با یداله محبی، ستاره تازه کارش می‌تواند سال‌های سال یک مهره  ژنتیک برای فوق سنگین داشته باشد. یکی مثل «کارولین» اهل روسیه و «امیرعلی اکبری» که این دومی اگر ماجرای دوپینگش تلخکاممان نمی‌کرد می‌توانست 10 سال در کشتی فرنگی طلایی باشد. امید است محبی جوان با راهنمایی خانواده کشتی محبی به مهم‌ترین و بهترین فوق سنگین تاریخ کشتی آزاد تبدیل شود و سردمدار گروهی آدم برای رسیدن به موفقیت باید ریاضت و سختی بکشد. یادم می آید محمد حسین تعریف می باشد که گرفتن مدال را با «ابوالفضل انوری» آغاز کرد و به «سوخته»، «سلیمانی»، «جدیدی»، «خادم و رضایی»، «فردین معصومی» و «کمیل قاسمی» رسید.

*آدم برای رسیدن به موفقیت باید ریاضت و سختی بکشد

محبی‌زنگنه- من به تأثیر ژن اعتقاد کامل دارم اما می‌گویم برای موفقیت ورزشکار کافی نیست. آدم برای رسیدن به موفقیت باید ریاضت و سختی بکشد. یادم می آید محمدحسین تعریف می کرد که در یک مقطع آن قدر سرگرم تمرین و کشتی بوده که به مدت هشت ماه سمت چهارراه‌اجاق نرفته است. می‌خواهم بگویم تا وقتی خودت تلاش نکنی به جایی نمی‌رسی حال اینکه پسر رستم یا سهراب هم باشی، فرقی نمی‌کند. باید خودت اراده داشته باشی تا به موفقیت برسی. یداله کشتی‌گیری است که نظیرش را کم دیده‌ام. من اغلب مسابقات بزرگان کشتی مانند تختی و حبیبی را تماشا کرده‌ام. برادران محبی که حساب شان جداست چون بدون استثناء تمام مسابقات شان را نگاه می‌کردیم اما یداله محبی چیزی دیگر است و مثل آب خوردن کشتی می‌گیرد، برخی مواقع طوری روی تشک می رود که من را یاد کشتی محمد‌حسین محبی با «پاول پنی‌گین» روس در جام تختی می‌اندازد. پنی‌گین، قهرمان بلامنازع جهان که آمده بود ایران محمد حسین را ببرد. ما هم که برای تماشای مسابقه به تهران رفته بودیم. خیلی استرس داشتیم که نکند محمدحسین نتیجه را واگذار کند. یادم می‌آید یکی از همراهان ما آمد داخل اتاق و با لهجه کرمانشاهی گفت: «ما خودمان را گرفتیم دستگاه. اون آقا با خیالی راحت نشسته و کفشش رو واکس می‌زنه.» در نهایت هم محمدحسین پنی‌گین را شکست داد و قهرمان شد. در کل می خواهم بگویم یداله می‌تواند کشتی‌گیری باشد که رقبا را راحت کنار بزند.

فارس- اما یداله به خاطر اسم و آوازه برداران محبی تحت فشار شدید روانی است. شاید این موضوع در گذر زمان روی وی تأثیر منفی بگذارد.

کریمی- قبول دارم که بار زیادی روی دوش‌های یداله قرار دارد اما باید آن را تحمل کند؛ به هر حال این کشتی‌گیر دارای ژنی است که از یداله خان محبی، محمدحسین و محمدحسن به یادگار دارد. در قدیم هم کشتی‌گیرهایی داشتیم که متعلق به یک خانواده بودند مثل برداران خادم یا حبیبی‌ها. اگر یداله استعدادش را در مسیر درست قرار بدهد به نفر اول وزن خودش در دنیا تبدیل می‌شود.

فارس-  کشتی‌گیران ایرانی قبل از انقلاب با اسرائیلی‌ها کشتی می‌گرفتند؟

محبی‌زنگنه- از همان آغاز انقلاب که سیاست‌های نظام جمهوری اسلامی ایران اعلام شد فلسفه این بود که نباید با اسرائیلی‌ها کشتی بگیریم. این ممنوعیت هیچ وقت شکل علنی پیدا نکرد تا اینکه رسیدیم به مسابقات جام جهانی 1983 در «کیف». در مسابقات فرنگی، «بیژن سیف‌خانی» با یک کشتی‌گیر اسرائیلی کشتی گرفت و پیروز شد. پس از این پیروزی، شبانه به سرپرست تیم ایران اطلاع داده شد که شما باید به علامت اعتراض، مسابقات را ترک کنید. پس از صدور دستور بازگشت، تیم کشتی آزاد ایران قبل از شروع مسابقات به علامت اعتراض به ایران بازگشت.

فارس- محمدحسین محبی هم همراه تیم ملی آزاد به کیف رفته بود؟

محبی‌زنگنه- بله حتی یادم می‌آید که «الکساندر مدوین» کشتی‌گیر افسانه‌ای روس در مصاحبه با خبرنگاران ایرانی گفت که محمدحسین محبی و رضا سوخته‌سرایی برای تیم ایران 2 مدال کسب می‌کنند؛ اما به علت بازگشت تیم به ایران، این شانس از محمدحسین محبی گرفته شد که تعداد مدال‌هایش را بیشتر کند.

فارس- مسؤولیت آن را ولایتی که وزیر امور خارجه بود صادر کرد؟

محبی‌زنگنه- می‌گفتند ولایتی این دستور را داده است که تیم ملی به ایران برگردد.

http://kermanshah.koolebar.ir/node/5429

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
کپچا
. CAPTCHA ی تصویری
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید.